Trên cánh đồng muối Hòn Khói

16:51:40 10/09/2017

Trên cái nền trắng của những cánh đồng muối bao la như đến tận chân trời là bóng dáng chuyên cần, nhẫn nại của người làm muối. Trên đầu người làm muối luôn chói chang nắng, bàn chân bỏng rát bởi ngâm hàng giờ trong muối, hạt muối được chắt chiu từ mưu sinh, để bền bỉ giữ nghề qua nhiều thế hệ.



 
 
Cánh đồng muối, quà tặng của thiên nhiên
                  
Qùa tặng từ thiên nhiên
 
Đã từ lâu, địa danh Hòn Khói thuộc huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa đã nổi danh nhờ nghề sản xuất muối. Đây là một món quà lớn được thiên nhiên ở vùng Biển Đông ban tặng cho xứ này.
 
Hòn Khói nằm bên vịnh Vân Phong, gần khu du lịch Dốc Lết, lâu nay nổi danh nhờ muối. Với ba mặt giáp biển, vùng đất này ngập mặn nên không thuận tiện cho việc phát triển các ngành trồng trọt. Có lẽ vì thế mà hầu hết bà con nơi đây đều làm muối. Khi người Pháp chiếm Việt Nam, họ cũng khai thác muối và gọi nơi này là Hone-Coché.
 
Đồng muối Hòn Khói nằm cách thành phố Nha Trang khoảng 45km về phía Bắc. Đây là một trong những cánh đồng muối lớn nhất miền Trung, rộng hàng trăm héc-ta. Nhiều diêm dân (cách gọi người làm muối) lâu năm kể rằng, ngày xưa ở đây là một vùng lau sậy, nước mặn nên không thể trồng trọt được một thứ cây gì. Người dân chẳng biết làm gì cho đến khi nghề làm muối xuất hiện trên những cánh đồng rộng hơn 300ha này.
 
Cánh đồng muối Hòn Khói là vùng có truyền thống làm muối từ thời Pháp thuộc, trong đó tập trung chủ yếu ở hai phường Ninh Diêm và Ninh Hải. Trải qua bao thăng trầm, ngày nay, Hòn Khói là một trong những cánh đồng muối lớn nhất miền Trung.
 
Hơn 90% người dân tại đây gắn bó với nghề muối. Muối đem lại bát cơm cho diêm dân, nhưng cũng chính muối khiến họ lo âu, khắc khoải.
 
 
Người làm muối phải thức dậy từ 3 giờ sáng. 
 
Mặn nồng hạt muối
 
Trên cánh đồng này, cuộc sống của người dân 3 xã Ninh Thủy, Ninh Diêm, Ninh Hải đã cùng “sống chết” với hạt muối qua nhiều đời. Nghe những người dân làm muối kể lại, từ xưa, ông cha họ gọi tên nơi này là Hòn Khói khi triều đình nhà Nguyễn dạy người dân đốt lửa trên đỉnh núi tạo khói để báo hiệu có giặc ngoại xâm cướp bóc.
 
Người làm muối ở Hòn Khói phần đông là chị em phụ nữ. Hình ảnh họ đầu đội nón lá, vai cong gánh muối, uyển chuyển bước, soi mình xuống những ruộng muối, không chỉ nói lên nỗi cực của nghề làm muối mà còn tạo nên một biểu tượng đẹp của người lao động - một vẻ đẹp rất riêng của diêm dân. Đàn ông thì cuốc, cày những tảng muối dưới đáy ruộng rồi cào vun muối thành đống.
 
 
Nghề làm muối ở Hòn Khói phần đông là phụ nữ.
 
Mùa làm muối ở Hòn Khói thường bắt đầu vào tháng ba Dương lịch và kết thúc vào tháng 9. Họ thường phải thức dậy từ 3h sáng, đạp xe 4km đến đồng muối và xắn tay vào làm việc ngay. Họ tranh thủ làm việc sớm để tránh nắng, vì đến khoảng 9h thì không thể chịu nổi cái nắng nóng trên đồng muối. Được mùa - mất giá, được giá - mất mùa, vòng luẩn quẩn cứ bám lấy diêm dân, khiến đôi vai họ càng thêm trĩu nặng. Muối từ bao đời nay đã trở thành một gia vị không thể thiếu trong mỗi bữa ăn của người Việt, ấy vậy mà ít ai để ý một cân muối bán ra chỉ từ 700 - 1.000 đồng tùy theo thời vụ và thị trường nông sản. Trong khi, để làm ra hạt muối, diêm dân phải làm quần quật từ sáng sớm đến chiều tà, trời nắng nóng nhất cũng là lúc họ làm việc cật lực nhất. Mà cái nắng, gió biển thì không hề dễ chịu. Nắng đến khô đất, cạn nguồn, nhưng cũng nhờ nắng nhiều, cộng với nước biển có độ mặn cao mà Hòn Khói nổi tiếng về muối. Đặc thù nghề muối là “nắng làm, mát nghỉ”, vì nắng càng to, sản lượng muối thu về càng nhiều. Do vậy, những tháng hè thường là thời điểm làm muối chính của bà con, nhờ đó có được những hạt muối trắng, mặn mòi.
 
 
Mặn đắng nghề muối.
 
Để làm ra một hạt muối phải trải qua rất nhiều công đoạn, đầu tiên là dội ruộng rồi đến tràng cát, lấy cát, dậm trạc, thanh trạc, đúc trạc và cuối cùng là lấy nước cái đổ lên ô kết tinh. Nghe thì đơn giản nhưng khi bắt tay vào việc mới cảm nhận được hết những vất vả của diêm dân. Mỗi vòng đời muối kéo dài 7 ngày kể từ khi tháo nước vào ruộng đến khi thành hạt muối trắng tinh. Một người phụ nữ phải cõng hàng nghìn đời muối, mỗi ngày gánh trên vai hàng tấn muối. 
 
Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời trong điều kiện khắc nghiệt mà cuộc sống của diêm dân vẫn khó khăn, vất vả. Thế nhưng, họ không thể bỏ vì làm muối đã trở thành cái nghiệp. Những người làm muối ở Hòn Khói giờ đây chỉ biết trông cậy vào sự hỗ trợ từ chính quyền, giúp họ bình ổn giá cả và được đầu tư làm muối với phương pháp hiện đại để nghề muối bớt nhọc nhằn hơn.
 
Ngày nay, dù nhiều khu vực xung quanh đã có những công trình công nghiệp sản xuất hiện đại như nhà máy xi măng, nhà máy đóng tàu, dịch vụ du lịch…, tuy nhiên, Hòn Khói vẫn phát triển nghề làm muối, dù giá cả sản vật này vẫn chưa xứng với giá trị của nó.

Nguyễn Sơn Hòa/TC GĐ&TE


To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.