Phòng, chống thiên tai và “nhân tai”

09:27:08 06/07/2019

Mới đầu tháng 7/2019 mà dân ta đã phải căng mình đối phó với những tai họa do thiên nhiên và con người gây ra. Đó là cùng với việc rừng ở nhiều nơi bị cháy thì mùa mưa bão cũng đã bắt đầu. Chủ động phòng, chống là biện pháp tốt nhất để hạn chế thiệt hại.



 
Thấy gì sau cơn bão đầu tiên đổ bộ vào Việt Nam trong năm 2019
 
Rạng sáng 4/7/2019, bão Mun (tên quốc tế) được Việt Nam gọi là bão số 2 đã đổ bộ vào đất liền. Tuy được đánh số 2 nhưng thực chất đây là cơn bão đầu tiên đổ bộ vào Việt Nam trong mùa mưa bão năm 2019.  Đúng như dự báo, vùng tâm bão ở đảo Cát Hải và Hòn Dáu (Hải Phòng) có gió mạnh cấp 8-9 (50 đến 75km/giờ), giật cấp 11. Ở các tỉnh từ Thanh Hóa đến Nghệ An tiếp tục có mưa to. Khoảng 4h30-5h00 sáng cùng ngày, bão số 2 đã đổ bộ vào khu vực các tỉnh từ Hải Phòng đến Nam Định; sau đấy suy yếu dần thành áp thấp nhiệt đới, rồi vùng thấp trên khu vực trung du và vùng núi Bắc bộ.
 
Đây là một cơn bão trung bình về sức gió, lại đổ bộ vào đất liền khi thủy triều xuống nên không gây sóng lớn, nước không dâng cao. Tuy nhiên, tại Hải Phòng nhiều cây xanh trên các tuyến phố đã bị gãy đổ, bật gốc. Xem ra, Hải Phòng không bảo vệ cây xanh như Hà Nội và một số thành phố khác đã làm là có khung gia cố để cây không bị đổ. Việc cây đổ có thể gây hại lớn là đè lên người, lên phương tiện giao thông; ảnh hưởng xấu đến môi trường và mỹ quan.

                                                               
Hơn 500 người được huy động để dập lửa trong vụ cháy rừng nghiêm trọng ở Hà Tĩnh. Ảnh: KT
 
Có 2 người ở Thanh Hóa bị tử vong liên quan đến bão số 2 vì bão gây mưa làm  sạt lở mặt đường 513 nối vào đầu cầu Yên Hòa (Hải Hà, Tĩnh Gia). Cụ thể là “hố tử thần” xuất hiện khiến 5 người đi trên 3 xe máy gặp nạn, trong đó một đôi vợ chồng tử vong. Ngoài ra, 1 bé 22 tháng tuổi ở Đô Thành, Yên Thành, Nghệ An bị đuối nước do ngã xuống ruộng gần nhà mà trước bão hầu như không có nước.
 
Như vậy, chúng ta có thể thấy hậu quả do bão gây ra có rất nhiều dạng, từ việc gây đắm tàu thuyền, sập nhà, đổ cây cho đến sạt lở cầu đường, biến ruộng thành ao… Vì vậy, phòng, chống thiên tai cần hết sức tỉ mỉ, chu đáo.
 
Cháy rừng – Thảm họa lớn luôn luôn rình rập
 
Những năm gần đây, Việt Nam có vẻ thầm tự hào và hơi yên tâm với việc công tác bảo vệ và trồng rừng đạt được một số thành tựu khả quan. Cụ thể, tính đến ngày 31/12/2017, diện tích rừng trên toàn quốc có 14.415.381ha; trong đó, rừng tự nhiên 10.236.415ha; rừng trồng 4.178.966ha. Rừng đủ tiêu chuẩn để tính độ che phủ là 13.717.981ha, độ che phủ tương ứng là 41,45%. Theo báo cáo mới nhất, vào đầu năm 2019, độ che phủ đã tăng lên trên 42%. So với thời kỳ rừng bị tàn phá nặng nề nhất là vào năm 1983 khi rừng chỉ còn 7.200.000ha, độ che phủ 22% thì nay hầu như đã tăng gần gấp đôi.
 
Tuy nhiên, trong niềm vui diện tích rừng tăng lên lại ẩn chứa nỗi lo cháy rừng ngày càng lớn. Vì sao ư? Vì rừng bây giờ “quấn quít” với người, rừng đan xen trong làng bản, thôn xóm nên con người dễ gây hại cho rừng, cụ thể ở đây là gây cháy rừng. Vụ cháy rừng Hồng Lĩnh vừa qua ở Hà Tĩnh là một ví dụ sinh động: Người dân quét rác rồi đốt rác trong vườn nhà nhưng đã gây ra vụ cháy rừng khủng khiếp. Cùng thời gian đó cháy rừng xảy ra ở nhiều nơi nữa như Nghệ An, Quảng Bình, Thừa Thiên - Huế, Phú Yên… mà nguyên nhân chưa được làm rõ. Từ những điều này cần phải khẳng định: Rừng cháy chủ yếu do con người gây ra, hay nói cách khác: Cháy rừng là “nhân tai” - tai họa do con người gây nên.


Cháy rừng nghiêm trọng ở Hà Tĩnh là do con người gây ra. Ảnh: KT
 
Phòng, chống thiên tai và phòng, chống “nhân tai” - Việc nào phức tạp hơn?
 
Ông cha ta đã có những biện pháp phòng, chống thiên tai từ lâu: Làm nhà ở những nơi an toàn, đắp đê; trông mây đoán thời tiết… Đến thời nay, đã có nhiều biện pháp hiện đại hơn, hiệu quả hơn nhưng hàng năm chúng ta cũng vẫn phải chịu thiệt hại không nhỏ về người và tài sản. Vấn đề ở đây là khí hậu đang biến đổi, thời tiết diễn biến khó lường, con người lại khai thác tài nguyên quá “hung bạo” nên thảm họa vẫn tiếp tục diễn ra; có những thảm họa mới như lũ ống, lũ quét, lũ bùn; mưa bão trái mùa, các dòng sông khô cạn vì thủy điện…
 
Như vậy, ở đây vấn đề bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường và nêu cao cảnh giác được đặt lên hàng đầu. Do đó, nên hiểu và nói “phòng, tránh thiên tai” sẽ đúng hơn, hay hơn nói “phòng, chống”.
 
Còn những tai họa do con người gây ra thì phòng, chống thế nào? Với con người, các biện pháp thường áp dụng là tuyên truyền, giáo dục và trừng phạt. Trong vụ cháy rừng Hồng Lĩnh, một người dân đã bị khởi tố hình sự vì vô ý làm cháy rừng. Trừng phạt vì gây hại (phạm tội) là cần thiết, nhưng cái gốc của vấn đề phải là tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn các biện pháp bảo vệ rừng. Rừng bị cháy, chủ yếu do con người gây nên nhưng hầu như đều nằm ngoài ý muốn của họ (rất ít người chủ động đốt rừng). Vậy, vấn đề ở đây là làm thế nào để con người, nhất là những người dân sinh sống gần rừng có những kỹ năng cần thiết bảo vệ rừng.
 
Để bảo vệ rừng, phòng cháy là chính nhưng trình độ, kỹ năng, phương tiện chữa cháy cũng cần được tăng cường và nâng cao. Phương tiện chữa cháy rừng của chúng ta còn quá thô sơ! Chưa nói tới chuyện dùng máy bay để chữa cháy rừng, mà cần có những phương án tạo khoảng trống để rừng không cháy lan; cần máy móc và hóa chất; cần lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp…
 
Chúng ta đang có nhiều rừng, cần chăm sóc và bảo vệ rừng có hiệu quả để cùng cố cơ sở phát triển bền vững của đất nước.
 
 

 


Hồ Bất Khuất/GĐTE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.