Làm báo bây giờ dễ quá?!

15:34:02 18/06/2018

Lười đi thực tế, lười suy nghĩ, không dám thể hiện quan điểm cá nhân, từ chối các đề tài khó, chỉ chăm chăm đi họp báo... – đó là chân dung xấu xí của một bộ phận không nhỏ các phóng viên hiện nay.



 
Mạng xã hội đã có ảnh hưởng không nhỏ tới nghiệp vụ làm báo hiện nay. Ảnh minh họa (Internet)

Phóng viên “salon”
 
Làm báo thực sự rất vất vả, với phóng viên điều tra thì kèm theo nó còn là những nguy hiểm luôn luôn rình rập. Những vất vả của đội ngũ phóng viên, biên tập đã được báo chí nói đến rất nhiều. Nhưng cái sự an nhàn của không ít phóng viên salon thời nay thì ít khi được chia sẻ.
 
Ngày xưa, phóng viên đưa tin phải đến đúng giờ, lắng nghe từ đầu đến cuối, máy ghi âm đã bật sẵn nhưng tay vẫn phải tranh thủ ghi chép nhanh. Thỉnh thoảng, lại còn phải di chuyển để chụp ảnh chứ nào được ngồi yên một chỗ để tác nghiệp.
 
Giờ thì nhiều hội thảo, hội nghị được tổ chức tại các khách sạn 5 sao sang trọng, điều hòa mát lạnh. Tiệc trà, đồ ăn nhẹ, giấy bút phát sẵn. Thông cáo báo chí bản cứng, bản mềm đều được gửi cho phóng viên trước hoặc sau khi họp báo diễn ra. Hình ảnh thì đã có nhiếp ảnh gia do công ty truyền thông thuê chụp, ngay sau khi họp báo kết thúc, họ sẽ chọn và sửa ảnh rồi gửi cho tất cả phóng viên cùng sử dụng. Thậm chí, đến câu hỏi phóng viên đặt ra cho các khách mời, nhiều khi Ban tổ chức cũng đã “gài” sẵn.
 
Không ít phóng viên “cao su” đến họp báo muộn cả tiếng đồng hồ, họ đến vừa kịp để kí nhận “tài liệu”. Nếu phóng viên bận quá không đến dự được, nhưng vẫn cam kết với nhân viên phụ trách báo chí có thể đăng tin thì tài liệu sẽ được gửi đến tận tay phóng viên ngay sau đó.
 
Thế nên mới có chuyện, nhiều khi khách mời A không đến dự họp báo được (vì lý do đột xuất) nhưng vẫn xuất hiện trong tin bài của phóng viên (do phóng viên sử dụng thông cáo báo chí được cung cấp trước khi sự kiện diễn ra). Và đôi khi, nhiều báo cùng đưa tin một sự kiện giống nhau y chang tuy tôn chỉ, mục đích của các báo là hoàn toàn khác nhau do các phóng viên cùng sử dụng thông tin từ thông cáo báo chí.
 
Trong khi nhiều phóng viên lăn lộn ở hiện trường điều tra, bên hành lang Quốc hội, hay lặn lội vào tận các bản nghèo vùng sâu vùng xa để viết về những vấn đề “nóng” của xã hội, thì ở đâu đó, có những phóng viên chẳng cần phải dịch chuyển đi đâu, chỉ “đút chân trong gầm bàn” vẫn có thể sản sinh các tin bài như gà đẻ trứng.

 
Nhiều thông tin trên mạng xã hội không phải là sự thật. Ảnh minh họa (Internet)
 
Nhà báo “mạng xã hội”
 
Trong thế giới công nghệ số ngày nay, dường như đã nảy sinh thêm một loại hình báo chí mới, một kiểu nhà báo mới, không phải báo in, báo mạng, truyền thanh hay truyền hình mà là báo mạng xã hội. Làm báo dựa trên mạng xã hội ngày càng phát triển, trong đó có cả mặt tích cực lẫn tiêu cực.
 
Đôi khi các trang mạng xã hội loan tin còn nhanh hơn cả báo chí chính thống. Tuy nhiên, có thông tin trên mạng xã hội là đúng, có thông tin mới chỉ là nghi vấn, và có những thông tin hoàn toàn sai lệch, không được kiểm chứng.
 
Ví dụ, nhiều vụ bạo hành, xâm hại trẻ em gần đây được các cơ quan chức năng nhanh chóng can thiệp một phần là nhờ vào những cú click chia sẻ của cộng đồng mạng. Từ một status/hình ảnh/clip của một cá nhân, những thông tin ấy nhanh chóng lan rộng khiến các nhà báo, các cơ quan công an, các tổ chức có liên quan phải nhập cuộc, điều tra khẩn trương. Báo chí cần phải cảm ơn cư dân mạng, vì chính họ là những người gợi ý đề tài, đồng thời là nhân chứng của những vụ việc gây chấn động dư luận.
 
Nhưng cũng đôi khi, chính cư dân mạng bằng những cú click chuột dễ dãi, kiểu “mình thích thì mình chia sẻ thôi” khiến cho thông tin bị nhiễu loạn.
 
Có thời gian, cộng đồng mạng thi nhau đăng tải những bức ảnh ngập lụt ở Trung Quốc, người nông dân ôm lợn chết khóc tức tưởi rồi chú thích đó là cảnh ngập lụt ở miền Trung Việt Nam. Nếu chỉ nhìn bề ngoài thì quả thật rất khó để phân biệt người Việt Nam hay người Trung Quốc, nhưng khi những hình ảnh và thông tin sai lệch ấy được đưa lên mạng và hàng ngàn, thậm chí hàng triệu người chia sẻ thì câu chuyện về bão lũ đã bị phóng đại hoặc hiểu theo một hướng rất khác.
 
Thậm chí, người ta còn nhầm lẫn tai hại bức ảnh “Dỗ em” của nhiếp ảnh gia Na Sơn chụp hai anh em người Mông tại Hà Giang thành ảnh “nạn nhân động đất ở Nepal”. Bức ảnh này được cư dân mạng chia sẻ rần rần với nhiều bình luận thương cảm, trong khi thực tế, hai em bé ấy chỉ đơn giản là đang yêu thương, dỗ dành nhau khi bố mẹ đều đã lên nương.
 
Bức ảnh này còn được đăng trên nhiều trang mạng xã hội với chú thích đây là trẻ em mồ côi, thậm chí người ta còn kêu gọi truy tìm nguồn gốc của hai em và định quyên góp giúp đỡ, người giàu trí tưởng tượng còn cho hai em là nạn nhân của nội chiến Syria.
 
Không ai có thể phủ nhận, thông tin trên mạng xã hội rất nhanh, một phần cũng vì nó không bị kiểm duyệt, nhưng chính vì không ai kiểm duyệt nên không có gì để đảm bảo thông tin đó chính xác 100%. 
 
Mặc dù biết rõ, thông tin trên mạng xã hội thực hư lẫn lộn nhưng ngày càng có nhiều phóng viên khai thác triệt để các thông tin trên mạng xã hội để biến nó thành những bài viết của mình.
 
Thấy người nổi tiếng đăng những bức ảnh “hot” có hàng ngàn lượt thích và chia sẻ, một số phóng viên giải trí nhanh chóng tổng hợp thành bài viết “Những bức ảnh “hot” nhất trong ngày trên Facebook” hay “Diễn viên EL gây sốc với hình ảnh mới siêu sexy”... Người nổi tiếng mà cãi nhau hay nói kháy nhau trên Facebook, Instagram…, ngay lập tức họ cũng “bê” y nguyên lên mặt báo. Báo chí ngày càng hỗn loạn như cái chợ với đa dạng các “mặt hàng”, từ cao cấp đến bình dân, từ ngôn từ trau chuốt của các chuyên gia, nhà quản lý đến ngôn ngữ đời thường, thậm chí ngây ngô và có cả tiếng lóng.
 
 Thấy một mẹ bỉm sữa nào đó đăng tải bộ sưu tập những món ăn dặm dành cho con, ngay lập tức sẽ có bài “Những món ăn dặm siêu ngon và đẹp mắt dành cho bé yêu nhà bạn”. Thấy nhà văn/nhà thơ hay một chuyên gia nào đó có bài viết sắc sảo về một vấn đề “nóng” hiện nay, các nhà báo nhanh chóng giới thiệu bài viết đó trên báo mình, có lúc xin phép tác giả, mà nhiều khi chả xin phép gì khiến cho chủ nhân sau đó bất bình chia sẻ trên trang cá nhân hoặc trong các group nghiệp vụ báo chí để đòi “bản quyền tác giả”.
 
Không thể phủ nhận mạng xã hội có nhiều thông tin “nóng hổi”, có thông tin giật gân, câu khách và cũng có cả những thông tin vô cùng hữu ích của những Facebooker uy tín. Tận dụng mạng xã hội, khai thác những mặt tích cực của nó cho nghiệp vụ báo chí là điều cần thiết, nhưng đừng bao giờ bạn để mình bị lệ thuộc vào các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.
 
Mạng xã hội ngày càng quan trọng và trở nên thiết yếu với nhiều người, nhưng mạng xã hội không phải là báo và không thể thay thế được báo chí.

Bình Yên/TC GĐ&TE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.