“Phi mầm non bất thành nhân cách!”

15:49:15 10/09/2018

Giáo sư Đặng Quốc Bảo đã nói: “Phi mầm non bất thành nhân cách, phi phổ thông bất thành dân trí, phi đại học bất thành nhân tài”.Tại sao bây giờ nhiều người kêu ca đạo đức xã hội xuống cấp đến như vậy? Phải chăng suy cho cùng, gốc của mọi vấn đề là do giáo dục.



 
Trẻ được giáo dục đầy đủ từ bậc học học mầm non, rồi mỗi cấp học bổ sung, nuôi dưỡng dần dần, sẽ biết yêu thương chính bản thân mình, yêu thương người thân, yêu quê hương đất nước, biết cảm thông, chia sẻ… Ảnh minh họa (Internet)
 
“Dạy con từ thuở còn thơ”…
 
Thế giới nói nhiều đến 4 thành tố của giáo dục, chính là mô hình KABS, viết tắt từ 4 chữ cái đầu của tiếng Anh: kiến thức (Knowlede), kỹ năng (Skill), hành vi (Behaviour), thái độ (Attitude). Làm tốt 4 thành tố này sẽ tạo nên nhân cách con người.
 
Trong dạy học, khi soạn giáo án, bất cứ môn gì dù là toán, văn, ngoại ngữ hay thể dục…nói về mục tiêu một bài giảng, bao giờ giáo viên cũng phải nghiên cứu rất kỹ bài giảng và phải nêu cho được qua bài giảng đạt được mục tiêu gì về kiến thức, mục tiêu gì về kỹ năng và mục tiêu gì về thái độ. Hình như trong thay đổi cách học, cách dạy hiện nay mới chỉ quan tâm nhiều đến kiến thức, tức là mới chỉ được một trong ba, còn kỹ năng ít quan tâm và thái độ thì càng ít nữa. Mà trong tổng kết UNESCO về thành công của mỗi con người: Kiến thức 4% + Kỹ năng 26% + Thái độ 70%. 
 
Như vậy, nếu trên ghế nhà trường chỉ quan tâm đến kiến thức, mà bỏ qua kỹ năng và thái độ thì đương nhiên nhân cách hình thành sẽ méo mó, lệch lạc, không thành hình hài. Khi học sinh nhìn thấy các bạn đánh nhau sẽ ứng xử thế nào: đứng nhìn, cổ vũ hay can ngăn, đều do từ giáo dục. Khi tắc đường: từ tốn nhường nhau, hay chen lấn, xô đẩy, đi lên vỉa hè, đều liên quan đến giáo dục.
 
Việc hình thành thái độ (nhân cách) cho học sinh không thể chỉ dựa vào vài tiết giáo dục công dân trong trường, mà từ tất cả các bài giảng, từ mọi thầy cô giáo và cán bộ trong trường học. Thế mới gọi là dạy người trước khi dạy chữ và thông qua dạy chữ để dạy người đúng với lời dạy “Tiên học lễ, hậu học văn”.
 
Ở ta hiện nay, cái gốc, cái ban đầu non nớt nhất là giáo dục mầm non, ta lại xã hội hóa, đến khi vào cấp tiểu học lại được phổ cập. Các cụ xưa nói: “dạy con từ thuở còn thơ”, hay là “bé không vin, lớn gãy cành”. Giống như xây một ngôi nhà, nếu gia đình ít tiền, thì ta tập trung làm cái móng thật tốt và vững chắc đã, sau đó nếu hết tiền thì trên cái móng vững chắc ấy có thể làm nhà tre thôi, rồi sau đó mỗi năm, khi có tiền làm thêm một tầng cũng không sao, dần dần sẽ thành ngôi nhà vững chắc để chung sống lâu dài. Nếu thấy ít tiền mà làm cái móng qua loa đại khái, thế thì dù sau này các tầng có đẹp đến đâu cũng không thể vững chắc, không biết cái nhà ấy chịu đựng được bao cơn phong ba, bão táp. Muốn sửa lại ngôi nhà này chắc phải đập cả móng mất thôi, thật tốn kém. Nhưng ngôi nhà thì vẫn có thể làm lại được, còn nhân cách con người, đâu có thể đập phá làm lại như vậy?! Thử hỏi các các cháu học sinh bậc mầm non (nhà trẻ và mẫu giáo) không được giáo dục và hình thành nhân cách một cách đầy đủ, đúng đắn, thì sẽ ảnh hưởng biết bao thế hệ sau này. Hiện nay, thiết nghĩ  giáo dục của ta chưa được: Giáo dục mầm non cần phổ cập, thì lại xã hội hóa. Ta lại đi làm phổ cập giáo dục tiểu học trước. Ngành giáo dục đang tham mưu để tiếp tục phổ cập 5 tuổi và phổ cập trung học cơ sở. Như vậy ta muốn làm một cái nhà đẹp, mà lại trên một cái móng chắp vá, không vững chắc.
 
Hiện nay, bậc học mầm non đang xã hội hóa, như vậy, con các gia đình khá trở lên mới đủ khả năng cho con vào học các trường mầm non ngoài công lập (nhà trẻ và mẫu giáo); số đông còn lại là con công chức viên chức trẻ, thu nhập thấp, đặc biệt là con công nhân, thì cố gắng lắm cũng chỉ đủ tiền gửi con ở nhóm trẻ gia đình, hoặc không thì cho con về quê ở với ông bà… Các cháu độ tuổi nhà trẻ, mầm non ở dưới quê với ông bà, hay vào các nhóm trẻ gia đình thì làm sao các cháu được giáo dục đầy đủ, bởi vì ông bà thì không được học đầy đủ, các cô tại nhóm trẻ gia đình cũng không được đào tạo bài bản, dẫn đến các cháu thiếu đủ thứ, ngay cả ăn thế nào cho đủ dinh dưỡng cũng không biết, dẫn đến con người Việt Nam cứ thấp còi mãi là nhẽ đương nhiên (theo báo cáo năm 2016, 24,3% trẻ em Việt Nam dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng dạng thấp còi).

 
Mầm non là bậc học vô cùng quan trọng và có ý nghĩa với cuộc đời của mỗi con người. Ảnh minh họa (Internet)
 
Tăng cường đầu tư cho giáo dục mầm non
 
Chắc nhiều người còn nhớ khi Nhà nước ta bàn về trẻ em dưới 6 tuổi khám chữa bệnh không mất tiền, rất nhiều ý kiến khác nhau vì phải chi ngân sách ra hơn ngàn tỷ mỗi năm. Khi đó, Thủ tướng Phan Văn Khải chỉ nói một câu: Nước ta còn nghèo, chủ nghĩa xã hội chưa đến với người lớn thì hãy để cho đến với trẻ em. Sau đó được biểu quyết thông qua. Đây là vấn đề vô cùng quý giá về công bằng xã hội (mọi trẻ em dưới 6 tuổi, trong mọi hoàn cảnh dù giàu hay nghèo, mọi dân tộc, đều được khám chữa bệnh không mất tiền).
 
Tôi tha thiết mong muốn rằng giáo dục mầm non cũng được như vậy. Đất nước ta còn nghèo, Ngân sách Nhà nước cấp cho ngành giáo dục có thể không thay đổi, nhưng phải thay đổi cơ cấu đầu tư trong ngành giáo dục, với phương châm, dành nhiều đầu tư cho cấp thấp, càng lên cao càng xã hội hóa nhiều hơn. Như vậy sẽ cắt giảm đầu tư cho đại học và phổ thông trung học để tăng cường đầu tư cho giáo dục mầm non (theo tính toán của một số chuyên gia, để phổ cập mầm non, cần chi phí trên 1 ngàn tỷ đồng mỗi năm). 
 
Khi đó, mọi trẻ em trong độ tuổi vào hệ thống nhà trẻ, mẫu giáo không phải mất tiền. Điều này sẽ thể hiện công bằng xã hội là mọi trẻ em trong độ tuổi mầm non, dù giàu hay nghèo, dù miền ngược hay miền xuôi, đồng bằng hay hải đảo, đều được đến trường lớp mầm non không phải mất tiền, thể hiện tính ưu việt của chế độ ta. 
 
Khi giáo viên mầm non  được đào tạo bài bản, cơ sở vật chất trường lớp đầy đủ, mọi trẻ thơ được tung tăng đến trường, khi đó không chỉ nhân cách mà cả thể lực con người Việt Nam cũng sẽ dần được cải thiện. Các em được giáo dục đầy đủ từ bậc học học mầm non, rồi mỗi cấp học bổ sung dần, nuôi dưỡng dần dần, các em sẽ biết yêu thương chính bản thân mình, yêu thương người thân, bạn bè, thầy cô, yêu quê hương đất nước, biết cảm thông, chia sẻ, biết tôn trọng mọi người. Rồi lớn chút nữa các em sẽ có thái độ đúng đắn về nghề nghiệp, bởi vì các em sẽ hiểu rằng thái độ tích cực là đạo đức nghề nghiệp, là nuôi dưỡng niềm đam mê, là nhiệt tình, là trung thực, là cầu tiến, là trách nhiệm với bản thân, với gia đình, với quê hương, đất nước. Khi đã có thái độ đúng đắn với nghề nghiệp, có trách nhiệm với đất nước, thì chắc lao động Việt Nam tại Hàn Quốc sẽ không bỏ trốn nhiều như hiện nay. Như vậy, đạo đức nghề nghiệp, nhân cách con người được hình thành và bồi đắp dần từ bậc học mầm non, bậc học vô cùng quan trọng và có ý nghĩa với cuộc đời của mỗi con người. Câu các cụ dạy: “Không gì vui bằng đọc sách, không gì cần bằng dạy con”, mà dạy con phải dạy từ thuở còn thơ, còn non nớt. 
 
“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” (Hồ Chí Minh).

Đào Thịnh/TC GĐ&TE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.