Nâng độ tuổi trẻ em: Sự cần thiết khách quan

10:11:54 05/04/2016

Theo chương trình làm việc tại kỳ họp cuối cùng Quốc hội khóa 13, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi) sẽ được thông qua. Tuy nhiên, một vấn đề tiếp tục còn có nhiều ý kiến khác nhau là việc nâng độ tuổi trẻ em từ dưới 16 lên dưới 18 tuổi. PV T/c Gia đình và Trẻ em đã có cuộc trao đổi với BS Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Cục BVCSTE, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo phát triển cộng đồng xung quanh vấn đề này.



 
Trong hai năm qua, rất nhiều cuộc hội thảo, hội nghị tham vấn chuyên gia về Dự thảo Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em nhưng đến nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về nâng độ tuổi trẻ em đến dưới 18 tuổi.
 
Xin ông cho biết số trẻ em Việt Nam trong độ tuổi dưới 16 và dưới 18 và lợi ích của việc nâng độ tuổi trẻ em?
 
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tính đến đầu năm 2015, Việt Nam có 30.384.585 người trong độ tuổi từ 0 đến 18 tuổi, chiếm 34% tổng dân số, trong đó số người trong độ tuổi từ 0 đến 16 là 26.000.113, chiếm 29,06%; người trong độ tuổi từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là 4.384.472, chiếm 4,9% dân số. Có thể thấy, so với nhóm trẻ em dưới 16 tuổi, nhóm trong độ tuổi 16 đến dưới 18 hiện nay không được tiếp cận đầy đủ các chính sách quan tâm, chăm sóc đặc biệt từ phía Nhà nước và cộng đồng xã hội. 
 
Công ước Quốc tế về quyền trẻ em quy định: “Trẻ em là người dưới 18 tuổi, trừ khi luật pháp quốc gia công nhận tuổi thành niên sớm hơn”. Theo đó, tuổi trẻ em gắn với tuổi chưa thành niên do luật pháp các quốc gia quy định. Hiện tại, Luật quy định những người dưới 16 tuổi mới là trẻ em, điều này đang tạo ra một khoảng trống vì có rất nhiều trẻ từ 16 đến 18 tuổi tuy không còn là trẻ em nhưng tâm sinh lý lại chưa trưởng thành, chưa thực sự là người lớn. Cũng vì quy định độ tuổi này mà đương nhiên tất cả những trẻ từ 16 đến 18 tuổi không còn được hưởng các chế độ chính sách, sự quan tâm, chăm sóc và bảo vệ như trẻ em, trong khi các em đều phải chịu trách nhiệm về mọi hành vi của mình, kể cả trước pháp luật. Trẻ phải chịu trách nhiệm sớm như vậy nhiều khi gây phản ứng ngược, để lại hậu quả nghiêm trọng.
 
Hiện ở châu Á chỉ còn 3 nước là Triều Tiên, Iran và Việt Nam chưa nâng độ tuổi của trẻ em lên 18 tuổi.
 
Do vậy, việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi là cần thiết, vừa bảo đảm tuân thủ Công ước Quốc tế về quyền trẻ em, vừa tương thích với quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về độ tuổi trưởng thành đầy đủ, đồng thời giúp lứa tuổi này được bảo đảm các quyền lợi và toàn diện các quyền của trẻ em, nhất là các chính sách ưu đãi dành cho người chưa thành niên trong các lĩnh vực, như y tế, giáo dục, vui chơi, chăm sóc sức khỏe. Trẻ chưa thành niên cũng sẽ được bảo vệ tốt hơn để không phải lao động trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, giảm nguy cơ bị xâm hại, bạo lực. 
 
 
 Nâng độ tuổi trẻ em đang từ dưới 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là đảm bảo quyền lợi cho trẻ em. Ảnh: KT
 
Hiện nay, còn những ý kiến trái chiều về việc nâng độ tuổi trẻ em lên dưới 18 tuổi. Ông nhận xét thế nào về những hệ lụy của việc nâng tuổi trẻ em như một số ý kiến đã nêu ra?
 
Có một số ý kiến cho rằng, việc nâng độ tuổi trẻ em từ 16 đến dưới 18 tuổi sẽ kéo theo rất nhiều hệ lụy như góp phần làm tăng nguy cơ tội phạm ở lứa tuổi chưa thành niên. Theo tôi, quan điểm như vậy là không đúng. Khoa học hình sự đã chứng minh, khi cơ thể con người đã trưởng thành đầy đủ, những hành vi vi phạm pháp luật thường khác so với lứa tuổi chưa thành niên. Theo tôi, không phải cứ quy định độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thấp, tăng nặng các hình phạt thì tỉ lệ trẻ em gây ra các vụ án nghiêm trọng sẽ giảm. Cần phải giải quyết bằng cách phòng ngừa và xử lý các vấn đề gây ra tình trạng phạm tội ở trẻ em như hỗ trợ các gia đình có nguy cơ cao, tăng cường vai trò của nhà trường, đổi mới phương pháp giáo dục về nhân cách, đạo đức, xây dựng lòng tin, sự tôn trọng của người lớn đối với trẻ em…
 
Xu thế hiện nay của thế giới không chỉ là tăng độ tuổi của trẻ em phải chịu trách nhiệm hình sự mà còn là giảm hình sự hóa các hành vi của trẻ em. Công ước quyền trẻ em luôn yêu cầu các quốc gia thành viên xây dựng và thực thi các chính sách tư pháp chưa thành niên toàn diện để ngăn ngừa và giải quyết việc phạm tội của trẻ em trên cơ sở phù hợp với quy định của Công ước. Công ước khuyến khích áp dụng các biện pháp thay thế để xử lý người chưa thành niên phạm tội mà không sử dụng đến quá trình tố tụng hình sự. Như vậy, về mặt chính sách pháp luật, chúng ta cần phải nghiên cứu xây dựng một chính sách tư pháp chưa thành niên nhằm thực hiện nghĩa vụ quốc gia thành viên của Công ước về quyền trẻ em phù hợp với đặc điểm kinh tế, xã hội và quan niệm đạo đức của Việt Nam.
 
Theo ông, việc nâng độ tuổi trẻ em có xung đột với những quy định pháp luật hiện hành không và chúng ta cần làm gì để Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống?
 
Đối với pháp luật hiện hành, việc nâng độ tuổi trẻ em đến dưới 18 là bảo đảm sự thống nhất về trẻ em và người chưa thành niên trong hệ thống pháp luật của Việt Nam. Hiến pháp năm 2013 của nước ta quy định người từ đủ 18 tuổi (người thành niên) trở lên mới có đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân (Điều 27) và công dân từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân (Điều 29). Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên là người thành niên; người chưa đủ 18 tuổi là người chưa thành niên (Điều 18). Các luật khác như: Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân... đều quy định ngưỡng tuổi thành niên và chưa thành niên là 18 tuổi. Như vậy, hệ thống pháp luật nước ta đã thống nhất quy định người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên và độ tuổi này được xác định là ranh giới để phân biệt giữa người chưa trưởng thành đầy đủ (chưa thành niên) với người trưởng thành đầy đủ (thành niên).
 
Tôi xin nhấn mạnh, luật phải luôn song hành cùng thực tiễn đời sống. Mọi quy định được nêu trong luật đều phải được thực thi nghiêm minh, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho trẻ em. Vì vậy, khi Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, những văn bản hướng dẫn thi hành luật cũng cần được hoàn thiện nhanh chóng; đảm bảo thực hiện đầy đủ các quyền của trẻ em trong thực tiễn.
 
Xin cảm ơn ông!

Thùy Hương/Tạp chí Gia đình và Trẻ em


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.