Chọn ngành, nghề học là quan trọng

15:24:52 15/05/2018

Học sinh lớp 12 và một bộ phận học sinh lớp 9 đang đứng trước sự lựa chọn quan trọng: Chọn ngành nghề gì để học. Lựa chọn đúng sẽ gặp nhiều thuận lợi trong bước đường đời; ngược lại, chọn sai sẽ gặp nhiều trắc trở.




Phải làm gì trước một “rừng” ngành nghề?
 
Chọn ngành nghề là một lựa chọn quan trọng và khó khăn. Quan trọng là vì nó ảnh hưởng gần như quyết định với tương lai của một con người. Khó khăn là vì có rất nhiều ngành nghề để lựa chọn.

Chọn nghề bắt đầu từ những buổi trao đổi trong thư viện.
 
Trước hết, cần phải hiểu thế này: Nghề là lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội; người càng giỏi nghề thì sản phẩm làm ra càng có giá trị. Nghề bao gồm nhiều chuyên môn, chuyên ngành.
 
Chuyên môn là một lĩnh vực lao động sản xuất hẹp, mà ở đó con người làm việc để  tạo ra những giá trị vật chất (thực phẩm, lương thực, công cụ lao động, các công trình kiến trúc, kỹ thuật…) hoặc sản phẩm mang giá trị tinh thần (sách báo, phim ảnh, tác phẩm âm nhạc, hội họa…). Thông thường, mỗi con người chỉ có thể giỏi trong một lĩnh vực chuyên môn, trừ những người xuất chúng.
 
Theo thống kê sơ bộ, trên thế giới hiện nay có khoảng gần 3.000 nghề khác nhau với trên 40.000 chuyên môn. Ở các nước phát triển như Mỹ và châu Âu thì hầu như đều có người hành nghề ở các lĩnh vực đó. Còn ở Việt Nam chúng ta chưa có thống kê đầy đủ nhưng ước đoán các trường đại học và các trường nghề đào tạo khoảng trên 1.000 ngành nghề với 15.000 chuyên môn.
 
Như vậy, những học sinh lớp 12 và một bộ phận học sinh lớp 9 đang đứng trước cả một “rừng” nghề. Lựa chọn thế nào cho đúng là một thách thức không nhỏ.
 
Cần “nghe ngóng” chính bản thân mình để biết rõ khả năng
 
Bất kỳ ai sinh ra trong cuộc đời này đều có “sở trường, sở đoản”, nghĩa là có thế mạnh, thế yếu của mình. Khi đi học, nhất là khi đã học đến những lớp cuối cấp, học sinh tự biết mình có những thế mạnh, thế yếu nào. Dựa vào hai môn học chính là toán và văn, học sinh có thể tự đánh giá được năng lực và thiên hướng của mình.
 
Những người học khá, giỏi và yêu quý môn toán sẽ phát huy được năng lực của mình khi theo học những ngành như khoa học cơ bản, công nghệ thông tin, chế tạo máy, kinh tế, ngân hàng, kỹ thuật công nghiệp, nông nghiệp, kiến trúc, xây dựng, giao thông… Những người học khá, giỏi môn văn sẽ gặp nhiều thuận lợi khi học những ngành như ngữ văn, báo chí, văn hóa, pháp luật, chính trị, hành chính, lịch sử… Nếu kết hợp với khả năng trong một số môn khác nhưng gần gũi như lý, hóa, sinh vật thì học sinh có thể chọn ngành y, dược, nông nghiệp, chế tạo vật liệu mới…
 
Về nguyên tắc, mỗi một học sinh phải biết rõ khả năng của mình nhất. Nếu còn nghi ngờ về khả năng của mình, có thể tham khảo ý kiến bạn bè, thầy cô, bố mẹ. Là học sinh, ai cũng có những ước mơ lãng mạn và thầm kín về tương lai. Những ước mơ này có được hiện thực hóa hay không, phần lớn phụ thuộc vào việc chọn nghề.


Sinh viên ngành báo trong một buổi học thảo luận nhóm.
 
Chọn nghề hợp với khả năng hay chọn nghề dễ xin việc, lương cao?
 
Một câu hỏi được đặt ra với tất cả những người đang chọn nghề: Chọn nghề hợp với khả năng hay chọn nghề dễ xin việc, lương cao?
 
Đương nhiên, tốt nhất là phải chọn nghề hợp với năng lực của mình. Sự lựa chọn này sẽ cho phép người đó nhàn nhã, đam mê, hứng khởi trong khi học. Tuy nhiên, khi tốt nghiệp và bước vào cuộc sống thực thụ, những người chọn nghề hợp khả năng thường gặp không ít khó khăn. Ví dụ, những người giỏi văn, tốt nghiệp ngành ngữ văn, Hán Nôm, viết văn… không dễ gì tìm được việc làm. Mà nếu có xin được việc thì cũng bị trả lương “bèo bọt”.
 
Tiêu chí “dễ xin việc” lại phụ thuộc vào bố mẹ, người thân của gia đình. Nếu những người có bố mẹ làm to hay là nhân vật quan trọng trong lĩnh vực nào đấy, chắc chắn học nghề liên quan đến công việc của bố mẹ là dễ xin việc rồi. Ví dụ, bố mẹ làm thứ trưởng hay giám đốc sở y tế, học ngành y sẽ dễ xin việc.
 
Còn tiêu chí “lương cao” không phải là một tiêu chí dễ xác định vì việc trả lương phụ thuộc vào sự thành công trong kinh doanh của các công ty. Ví dụ, đều tốt nghiệp ngành công nghệ thông tin nhưng có người nhận lương 30 đến 40 triệu đồng/tháng; có người chỉ nhận được 7 -10 triệu đồng/tháng.
 
Với thâm niên đi làm trên 30 năm, lại nghiên cứu và giảng dạy ở nhiều trường đại học khác nhau, tôi khuyên các em (và cả các bậc cha mẹ nữa) hãy ưu tiên cho việc lựa chọn nghề theo năng lực của mình. Trước hết, đây là điều kiện để có thể thực hiện ước mơ từ thuở học trò (hầu như tất cả học sinh đều xây dựng ước mơ dựa vào khả năng của mình). Thứ hai, nếu khó xin việc thì người học đúng sở trường  có thể tự tạo ra việc làm cho mình. Đây chính là xu hướng mà các trường đại học đang theo đuổi.
 
Lựa chọn khi nào cũng bắt con người phải suy nghĩ, cân nhắc rất nhiều và rất kỹ. Chọn nghề chính là đứng trước thách thức và cơ hội của mình đấy! Cách tốt nhất để có được sự lựa chọn đúng là dựa vào năng lực và xu hướng trong học tập của mình.
 
 

 


Hải Hồ/GĐTE


To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.