Bảo vệ quyền trẻ em: Sâu sắc, bức xúc hơn chúng ta tưởng

08:01:50 13/11/2018

Đại hội đại biểu Hội Bảo vệ quyền Trẻ em Việt Nam (HBVQTE) lần thứ III diễn ra vào cuối tháng 11/2018 là một sự kiện quan trọng trong công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Chúng ta hi vọng sự kiện này sẽ mang lại nhiều điều tốt đẹp cho trẻ em Việt Nam.



Trẻ em có quyền nói lên tiếng nói của mình. Ảnh Internet
                    
Quyền trẻ em: Hiểu đúng, thực hiện tốt không đơn giản!
 
Người Việt Nam có truyền thống yêu thương con trẻ. Cha mẹ rất yêu quý con cái, họ nói: “Một con, một của chẳng ai chê”. Tuy nhiên, vì bị ảnh hưởng Nho giáo sâu sắc nên người lớn vẫn nhìn trẻ em với thái độ ban phát, che chở, buộc trẻ em phải phụ thuộc, phải nghe lời; trong giáo dục chỉ quan tâm đến kết quả chứ ít quan tâm đến biện pháp. Chính vì thế mới có câu nổi tiếng “Thương cho roi, cho vọt/Ghét cho ngọt, cho bùi”, mà nội dung của nó hiện nay không thể chấp nhận được.
 
Nhiều bậc cha mẹ công nhận: “Cụm từ “quyền trẻ em” nghe mơi mới, là lạ thế nào ấy. Con cái thì phải nghe lời cha mẹ, bảo gì nghe nấy, cho gì được nấy chứ sao có quyền đòi hỏi?! Cùng lắm sau này chỉ có quyền thừa kế”. Trên thực tế,  nhiều người dù được nghe nói mãi về quyền trẻ em nhưng họ chưa hiểu, chưa công nhận. Nếu chưa công nhận thì khó mà thực hiện trong cuộc sống hàng ngày. Do vậy, việc nhắc lại một cách ngắn gọn một số quyền cơ bản của trẻ em theo quy định của pháp luật Quốc tế và Việt Nam là cần thiết.
 
Trong Bộ luật Nhân quyền quốc tế, quyền trẻ em chủ yếu được chế định trong Công ước về quyền trẻ em 1989 (Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á, thứ hai trên thế giới ký văn bản này) và hai Nghị định thư không bắt buộc bổ sung CRC được thông qua năm 2000. Quyền trẻ em được phân thành 4 nhóm: 1/ Nhóm quyền được sống hay được tồn tại; 2. Nhóm quyền được bảo vệ; 3. Nhóm quyền được phát triển; 4. Nhóm quyền được tham gia.
 
Ở Việt Nam, quyền trẻ em đã được hiến định từ Hiến pháp năm 1946. Sau này được nhiều văn bản pháp luật khẳng định lại. Có thể kể ra một số quyền cơ bản như sau: 1. Quyền được khai sinh và có quốc tịch; 2. Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng; 3. Thứ ba, quyền được sống chung với cha mẹ; 4. Quyền được tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể nhân phẩm và danh dự; 5. Quyền được chăm sóc sức khỏe; 6. Quyền được học tập; 7. Quyền được vui chơi giải trí, hoạt động văn hóa; 8. Quyền được phát triển năng khiếu; 9. Quyền có tài sản.
 
Trên đây là những quyền cơ bản mà trẻ em được hưởng một cách trọn vẹn, khách quan, không bị phụ thuộc vào ý chí chủ quan của bất kỳ ai. Các bậc cha mẹ, ông bà, thầy cô giáo và các cơ quan chức năng có trách nhiệm phải thực hiện triệt để những quyền cơ bản này. 
 
Căn cứ vào thực tế cuộc sống, 10 năm trước đây, HBVQTE Việt Nam đã ra đời nhằm thúc đẩy việc thực hiện quyền trẻ em trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
 
Quyền trẻ em được phân thành 4 nhóm: 1/ Nhóm quyền được sống hay được tồn tại; 2. Nhóm quyền được bảo vệ; 3. Nhóm quyền được phát triển; 4. Nhóm quyền được tham gia.
 
Đại hội tổng kết kinh nghiệm 10 năm để hoạt động tốt hơn
 
HBVQTE Việt Nam được thành lập vào ngày 5/8/2008 để đáp ứng đòi hỏi của cuộc sống. Trong 10 năm qua, Hội đã có nhiều hoạt động góp phần bảo vệ quyền trẻ em, giúp các em đỡ bị bạo hành, đỡ bị xâm hại và thực hiện được những quyền cơ bản của mình được tốt hơn. Tuy nhiên, trong thời kỳ hội nhập và phát triển kinh tế thị trường, cuộc sống diễn ra gấp gáp, khẩn trương, nhiều màu sắc. Do vậy, trên thực tế, việc trẻ em bị bạo hành, bị xâm hại, bị tước đi nhiều quyền lợi vẫn tiếp tục diễn ra.
 
Đại hội đại biểu HBVQTE Việt Nam lần thứ III diễn ra với mục tiêu là tổng kết kinh nghiệm hoạt động trong 10 năm, củng cố, xây dựng và phát triển các chi hội ở địa phương, đẩy mạnh hoạt động bảo vệ quyền trẻ em để con em của chúng ta sống trong môi trường an toàn, nhân văn, sáng tạo hơn.
 
Để tổng kết hoạt động của mình, Hội căn cứ vào lĩnh vực hoạt động liên quan đến trẻ em ở các cấp độ khác nhau để phân tích, đánh giá. 
 
Thứ nhất là cấp độ phòng ngừa. Ở đây, hoạt động truyền thông về quyền trẻ em, về bảo vệ trẻ em khỏi bị bạo hành, bị xâm hại, về sức khỏe sinh sản vị thành niên, xây dựng các mô hình CLB quyền trẻ em, CLB Phóng viên nhỏ để truyền thông về quyền trẻ em và những nội dung liên quan tới trẻ em đóng vai trò chủ yếu. Tổ chức các lớp tập huấn cho người làm về công tác trẻ em tại cộng đồng, hội viên, tình nguyện viên, cộng tác viên và trẻ em tại cộng đồng cũng nằm trong cấp độ phòng ngừa.
 
Thứ hai là cấp độ hỗ trợ. Hoạt động chủ yếu ở cấp độ này là tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý. Một số chi hội Luật sư bảo vệ quyền trẻ em hỗ trợ cho các trường hợp trẻ em là nạn nhân và cả trẻ em vị thành niên vi phạm pháp luật đã được thành lập và hoạt động khá hiệu quả.
 
Thứ ba là cấp độ can thiệp. Ở đây bao gồm các hoạt động cụ thể như chăm sóc trị liệu; nuôi dưỡng trực tiếp; chăm sóc thay thế, đưa đi tạm lánh, cách ly; giáo dục hòa nhập; hỗ trợ chi phí hàng năm để ngăn ngừa trẻ em bỏ học cho một số trường hợp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn ở địa phương.
 
Trẻ em bị xâm hại tình dục bởi người thân trong gia đình chiếm tỷ lệ cao với 21,3%; gần 60% số trẻ em bị xâm hại bởi người quen, hàng xóm. Ước tính, khoảng 68,4% số trẻ em từ 1-14 tuổi phải chịu ít nhất một hình phạt thể chất hoặc tâm lý bởi các thành viên trong gia đình.
 
 
Hơn 10.000 trẻ em đã tham gia chương trình giáo dục tài chính và xã hội trong trường học. (Aflatoun)
 
Trẻ em có một số quyền cơ bản như: Quyền được khai sinh và có quốc tịch; Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng; Thứ ba, quyền được sống chung với cha mẹ; Quyền được tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể nhân phẩm và danh dự; Quyền được chăm sóc sức khỏe; Quyền được học tập; Quyền được vui chơi giải trí, hoạt động văn hóa; Quyền được phát triển năng khiếu; Quyền có tài sản; Quyền được tham gia...
 
Nhìn thẳng vào hiện thực cuộc sống để có quyết sách
 
Dù chúng ta đã cố gắng nhưng quyền của trẻ em vẫn bị xâm hại nặng nề. Tình trạng trẻ em bị xâm hại ngày càng diễn biến phức tạp, gia tăng về mức độ, số lượng vụ việc, nhất là bóc lột sức lao động của trẻ em, các vụ hiếp dâm, dâm ô trẻ em, bạo hành gia đình, bạo lực học đường... Thống kê của Bộ LĐTBXH cho biết, những năm gần đây, mỗi năm Việt Nam có khoảng 2.000 trẻ em bị xâm hại được phát hiện, trong đó, trẻ em bị xâm hại tình dục chiếm hơn 60%. Những con số được nêu mới chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”.
 
Để cập nhật tình hình, chúng ta có thể căn cứ vào báo cáo của Bộ Công an. Theo đó, 6 tháng đầu năm 2018, cả nước xảy ra 720 vụ xâm hại trẻ em, trong đó xâm hại tình dục trẻ em gồm 573 vụ, chiếm 79,5% tổng số vụ xâm hại trẻ em. 
 
Đáng chú ý là tính chất vụ việc ngày càng nghiêm trọng, dã man, gây bức xúc trong xã hội. Những vụ việc này gây bức xúc trong xã hội và khiến chúng ta không thể yên tâm.
 
Những con số và hành vi nói trên chứng tỏ một bộ phận dân cư trong xã hội nhận thức về quyền trẻ em còn rất hạn chế. HBVQTE đã làm được nhiều việc trong 10 năm qua nhưng thực tế cuộc sống đòi hỏi Hội phải nỗ lực nhiều hơn nữa. Hi vọng Đại hội lần thứ III sẽ đề ra được phương hướng hoạt động hiệu quả hơn nữa.                                    
 
                                        Cần phối hợp chặt chẽ hơn nữa!
 
Để bảo vệ quyền trẻ em, ở Việt Nam có nhiều cơ quan chức năng khác nhau. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan này để nâng cao hiệu quả.
 
Đảng và Nhà nước Việt Nam rất quan tâm đến công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em nên có nhiều cơ quan chức năng có trách nhiệm trong vấn đề này. Cục Trẻ em thuộc Bộ LĐTBXH có chức năng quản lý nhà nước. Còn các bộ như Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an, Hội Phụ nữ Việt Nam, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Công đoàn, các hội chính trị, nghề nghiệp khác cũng có trách nhiệm.
 
Có thể nói, cả hệ thống chính trị của Việt Nam luôn luôn quan tâm đến vấn đề trẻ em. HBVQTE Việt Nam được thành lập nhằm mục đích cụ thể hóa thêm một bước công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Hội này được thành lập trên cơ sở tự nguyện của các thành viên vốn là những người rất yêu trẻ, đã từng công tác trong lĩnh vực trẻ em, mong muốn tiếp tục đóng góp sức lực của mình cho công việc thánh thiện này. 
 
Với chức năng của một Hội xã hội đặc thù, HBVQTE Việt Nam có thể kết nối các cơ quan chức năng lại với nhau để hoạt động bảo vệ trẻ em có hiệu quả hơn. Đại hội lần thứ III của HBVQTE Việt Nam là một cơ hội tốt để công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em nhận được sự quan tâm của xã hội hơn nữa. Làm tốt công việc này, tất cả chúng ta đều được hưởng lợi.
 
                                                                   Đàm Trọng

Hồ Bất Khuất/TC GĐ&TE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.