Thực hiện Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em ở Việt Nam

11:59:45 20/12/2015

Vào ngày 20/01/1990, Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á và là nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em (gọi tắt là Công ước). T/c Gia đình và Trẻ em xin điểm lại một số nét chính về Công ước và chặng đường 25 năm thực hiện ở nước ta.



 
Công ước về Quyền trẻ em ra đời như thế nào?
 
Khi Công ước chưa ra đời, trước thế kỷ XX, trên toàn thế giới trẻ em được coi là tài sản riêng của các bậc cha mẹ, của mỗi gia đình. Đầu thế kỷ XX, đời sống trẻ em vẫn chưa được coi là vấn đề được quan tâm của cộng đồng quốc tế. Vấn đề quyền trẻ em chỉ thực sự được quan tâm từ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) với sự thành lập các tổ chức cứu trợ của Anh và Thuỵ Điển vào năm 1919.
 
 Năm 1923, Hiến chương về quyền trẻ em  ra đời. Ngày 26/9/1924, Hội Quốc liên thông qua Tuyên ngôn Giơnevơ về quyền trẻ em do Hiệp hội quốc tế các quỹ cứu trợ trẻ em khởi thảo dựa trên Hiến chương về quyền trẻ em. Tuyên ngôn này gồm 5 điểm. Kể từ đây, quyền trẻ em đã trở thành một khái niệm được khẳng định và thừa nhận.
 
36 năm sau, vào ngày 20/11/1959,  Liên hợp quốc đã thông qua bản Tuyên ngôn về Quyền trẻ em gồm 10 nguyên tắc, nội dung đầy đủ và tiến bộ hơn, với tinh thần cơ bản là: “Loài người phải dành cho trẻ em những gì tốt đẹp nhất mà mình có”.
 
Năm 1979, Liên hợp quốc nhất trí soạn thảo Công ước. Sau 10 năm soạn thảo, sửa đổi tích cực, Công ước được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 20/11/1989 và mở cho các nước ký vào ngày 26/01/1990 và có hiệu lực từ ngày 02/9/1990. Theo đó, bốn nhóm quyền cơ bản của trẻ em trong Công ước gồm: Quyền sống còn, quyền phát triển, quyền được bảo vệ và quyền tham gia của trẻ em.
 
Như vậy,đây là công ước đầu tiên ấn định về mặt pháp lý các quyền trẻ em theo tinh thần tiến bộ, nhân đạo.
 
 
Trẻ em miền núi Cao Bằng đã được học tập trong những ngôi trường khang trang. Ảnh: Tuấn Nam  
 
25 năm thực hiện Công ước ở Việt Nam
 
Từ khi phê chuẩn Công ước, Việt Nam đã phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) để xây dựng Chương trình Hành động quốc gia Vì trẻ em và đã có rất nhiều nỗ lực trong việc thực hiện các hoạt động tuyên truyền, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền trẻ em; Làm hài hòa giữa Công ước và luật pháp quốc gia của Việt Nam; Đẩy mạnh quản lí Nhà nước về trẻ em; Tăng cường nguồn lực đầu tư cho trẻ em và đặc biệt là quan tâm đến vai trò của chính trẻ em và người chưa thành niên trong xã hội.
 
Sau 25 năm thực hiện Công ước (1990 - 2015), Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong việc thực hiện quyền trẻ em. Từ năm 2000, tỷ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi đã giảm một nửa (từ 39 xuống 20 trẻ trên 1.000 ca sinh sống); số trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi đã giảm 1/3 (từ 36% xuống còn 25%) và tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch đã tăng từ 78% lên 92%. Hiện nay, khoảng 95% trẻ em trong độ tuổi được đi học và hưởng nền giáo dục tốt hơn. 
 
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 40 năm Việt Nam và UNICEF hợp tác vì trẻ em, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam cũng khẳng định: Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ cho trẻ em trong 4 thập kỷ qua. Trong thời gian từ năm 1986 đến năm 2014, tỷ lệ tử vong của trẻ dưới 5 tuổi đã giảm 80% và tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch tăng gấp đôi, từ 41% lên 92%. Ngày nay, hầu hết tất cả các trẻ em đều được đến trường và được chăm sóc sức khỏe. Tỷ lệ tiêm chủng cao đã giúp Việt Nam thanh toán bệnh bại liệt và uốn ván ở bà mẹ và trẻ sơ sinh. Tỷ lệ tiêm vắc-xin bại liệt và viêm gan B cũng tăng nhanh ở Việt Nam.
 
Trong thời gian gần đây, Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng trong việc thực hiện quyền trẻ em bao gồm thông qua Luật Nuôi con nuôi, phê chuẩn Công ước về Quyền của người khuyết tật, thành lập tòa án chuyên trách đầu tiên về trẻ em - tòa án gia đình và người chưa thành niên, công nhận nghề công tác xã hội, thực hiện chế độ nghỉ thai sản 6 tháng và cấm quảng cáo các sản phẩm thay thế sữa mẹ cho trẻ dưới 24 tháng tuổi.
 
Nói về vấn đề này, ông Jesper Moller, Phó Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam cho rằng: “Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực và quyết tâm của Việt Nam, đặc biệt là việc Việt Nam thông qua Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, đây là một cơ sở pháp lý quan trọng. Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều cam kết quan trọng khác nhằm đảm bảo quyền dinh dưỡng của trẻ em, quyền được đến trường, quyền tiếp cận với nước sạch và các điều kiện vệ sinh tốt hơn. Đây là những nỗ lực rất lớn của Việt Nam, để đảm bảo trẻ em được lớn lên trong một môi trường trong lành và an toàn”.
 
 
Trẻ em được chăm sóc sức khỏe tại một cơ sở y tế. Ảnh: Tuấn Nam  
 
Một số thách thức trong việc thực hiện quyền trẻ em 
 
Mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ, nhưng việc thực hiện quyền trẻ em ở Việt Nam thời gian tới vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Sự chênh lệch giữa các vùng miền, giữa thành thị, nông thôn và các vùng xa xôi hẻo lánh khó tiếp cận, là nơi cư trú của phần lớn người dân tộc thiểu số. Tỷ lệ tử vong trẻ em ở các vùng núi phía Bắc và cao nguyên Trung Bộ, cao gần gấp 3 lần tỷ lệ trung bình trong cả nước. Cứ 5 trẻ em dưới 5 tuổi ở vùng trung du và miền núi thì có 1 em bị suy dinh dưỡng thấp còi. Khoảng cách, cơ hội về chăm sóc sức khoẻ, về dinh dưỡng, vui chơi giải trí giữa nhóm trẻ em nghèo, trẻ em dân tộc thiểu số với nhóm giàu gia tăng lên rất nhiều. Sự chênh lệch làm cho sự phát triển ở trẻ em không đồng đều.
 
Để giải quyết vấn đề này, theo ông Youssouf Abdel Jelil, đại diện UNICEF tại Việt Nam, “UNICEF sẽ hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực chính sách, vận động nguồn lực, đảm bảo thực hiện quyền của tất cả trẻ em Việt Nam, đặc biệt là những trẻ em dễ bị tổn thương như trẻ em di cư, trẻ khuyết tật và trẻ em dân tộc thiểu số sống ở vùng sâu vùng xa. UNICEF sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ và hiệu quả với Chính phủ Việt Nam, cũng như mở rộng các quan hệ đối tác để đảm bảo thực hiện tốt các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG)”.
 
Dù còn nhiều thách thức, nhưng những tiến bộ mà Việt Nam đạt được đã cho thấy, Đảng và Nhà nước ta đã dành sự quan tâm và ưu tiên đặc biệt cho công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Đánh giá về việc thực hiện Công ước của Việt Nam trong 25 năm qua, ông Daniel Toole, Giám đốc UNICEF Châu Á - Thái Bình Dương cũng cho rằng: “Những cam kết của Việt Nam về quyền trẻ em và những gì mà Việt Nam thực hiện, đã giúp đa số trẻ em Việt Nam được phát triển khỏe mạnh, có một tương lai vững chắc và tươi sáng”. 
 
PV (Tổng hợp)/Tạp chí Gia đình và Trẻ em
 


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.