Một số định hướng đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp

10:46:51 18/08/2018

Trong những năm qua, lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp (GDNN) đã có những bước phát triển và chuyển biến tích cực, từng bước đáp ứng nhu cầu của xã hội. Tuy nhiên, GDNN cũng đang đứng trước những thách thức rất lớn đòi hỏi cần tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng hơn nữa.



Chất lượng và hiệu quả đào tạo giáo dục nghề nghiệp đã có chuyển biến tích cực. Ảnh: TNĐ

Từ yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp...

Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cả nước hiện có 1.954 cơ sở GDNN, trong đó 397 trường cao đẳng, 555 trường trung cấp, 600 trung tâm cấp huyện. Chất lượng và hiệu quả đào tạo GDNN đã có những bước đột phá, từng bước chuyển sang đào tạo gắn với việc làm, yêu cầu của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trước xu thế của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, GDNN đang đứng trước những khó khăn, thách thức rất lớn. Đó là tình trạng mất cân đối trong cơ cấu ngành nghề, cơ cấu trình độ đào tạo (trình độ sơ cấp và ngắn hạn vẫn chiếm tỷ lệ chủ yếu, lên tới gần 90%. Công tác tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp còn rất khó khăn, đặc biệt ở những ngành, nghề nặng nhọc độc hại, ngành nghề năng khiếu. Trong khi đó, mạng lưới cơ sở GDNN chưa được quy hoạch và sắp xếp hiệu quả, chưa phân bố hợp lý giữa các vùng, miền. Việc xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý GDNN chưa được quan tâm đúng mức. Cơ sở vật chất, thiết bị của nhiều cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu. Mặt khác, nhận thức của xã hội, gia đình và người học về GDNN còn hạn chế; công tác dự báo nhu cầu đào tạo nghề nghiệp chưa được cải thiện; sự tham gia của doanh nghiệp trong GDNN còn bị động và sự gắn kết với cơ sở GDNN chưa chặt chẽ,  dẫn tới chất lượng GDNN chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. 

Dự báo đến năm 2025, lao động Việt Nam sẽ có sự dịch chuyển nhanh từ ngành nông nghiệp sang ngành công nghiệp và dịch vụ, trong đó chủ yếu chuyển sang ngành dịch vụ. Giai đoạn 2016 – 2020 cần đào tạo GDNN cho khoảng 12 triệu người, trong đó trình độ cao đẳng là 1,44 triệu người (chiếm khoảng 12%), trình độ trung cấp là 1,76 triệu người (chiếm khoảng 14,5%), trình độ sơ cấp là 8,8 triệu người (chiếm khoảng 73%).

Từ thực tế và yêu cầu nêu trên, việc đổi mới cơ bản và toàn diện GDNN là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo sự đột phá về chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động.
 

Trong thời gian tới, cần tiếp tục tăng cường kết nối giữa cơ sở GDNN với doanh nghiệp và thị trường lao động. Ảnh: PH

... đến 03 giải pháp đột phá

Theo các chuyên gia, để thực hiện được mục tiêu đổi mới và nâng cao chất lượng GDNN, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó có 3 nhóm giải pháp đột phá sau:

Đổi mới cơ chế, chính sách trong việc giao quyền tự chủ hoàn toàn cho các cơ sở GDNN về nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất cũng như việc xây dựng kế hoạch hoạt động; quyết định thực hiện các chỉ tiêu nhiệm vụ và tự đảm bảo các điều kiện để thực hiện và cung cấp các dịch vụ đạt tiêu chuẩn chất lượng. Trong đó, về tài chính cần từng bước chuyển cơ chế cấp kinh phí thường xuyên cho các cơ sở sang cơ chế đặt hàng và đấu thầu đào tạo theo kết quả đầu ra, không phân biệt trường công lập hay tư thục với cơ chế giá dịch vụ trong đào tạo trên cơ sở tính đúng, tính đủ theo cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật, định mức chi phí của từng ngành, nghề và cấp trình độ đào tạo. Để thực hiện có hiệu quả điều này, phải có cơ chế kiểm tra, kiểm soát hợp lý nhằm đảm bảo chất lượng cung ứng dịch vụ của các cơ sở GDNN ngoài công lập. Quy định chế độ thông tin, báo cáo và trách nhiệm giải trình của các đơn vị sự nghiệp công. Xây dựng cơ chế giám sát và đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra để kịp thời xử lý những hiện tượng tiêu cực, tuỳ tiện. 

Chuẩn hóa các điều kiện bảo đảm chất lượng GDNN, chuyển mạnh đào tạo theo năng lực, chú trọng phát triển năng lực sáng tạo và kỹ năng khởi nghiệp để có thể tiếp thu, làm chủ những tiến bộ công nghệ mới. Các cơ sở GDNN cần chủ động xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, tích hợp các nội dung đào tạo một cách hợp lý về kỹ năng mềm, kỹ năng khởi nghiệp, đạo đức nghề nghiệp, an toàn lao động, bảo vệ môi trường, quyền con người; hình thành năng lực sáng tạo cho người học; tăng thời gian thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong chương trình đào tạo. Xây dựng chương trình liên thông giữa các cấp trình độ đào tạo trong cùng ngành, nghề hoặc với các ngành, nghề khác hoặc liên thông lên trình độ cao hơn. Người tốt nghiệp trình độ cao đẳng cần được công nhận danh hiệu kỹ sư thực hành hoặc cử nhân thực hành. Bên cạnh đó, cần áp dụng công nghệ đào tạo tiên tiến của các nước phát triển, ứng dụng đồng bộ công nghệ thông tin trong giảng dạy và học tập, quản lý đào tạo, kiểm tra đánh giá kết quả học tập; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học. Khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động, các hiệp hội nghề nghiệp trong đánh giá kết quả đào tạo của cơ sở GDNN. Cùng với đó là phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở GDNN; tập trung đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị; đẩy mạnh việc xây dựng các phần mềm mô phỏng hóa, số hóa bài giảng, phòng học ảo, học trực tuyến cho các nghề trọng điểm quốc gia để giảm bớt đầu tư trang thiết bị thực trong đào tạo.

Tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, đào tạo gắn với nhu cầu thị trường, việc làm bền vững và an sinh xã hội.  Trong đó, doanh nghiệp cần tham gia vào tất cả các công đoạn của quá trình đào tạo từ việc xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo đến việc thi, kiểm tra, xét công nhận tốt nghiệp; thành lập hội đồng ngành trong một số lĩnh vực với sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, các bộ, ngành, các doanh nghiệp; áp dụng mô hình đào tạo song hành tiên tiến của các nước đối với một số ngành, nghề đào tạo. Tăng cường công tác hướng nghiệp, tư vấn về GDNN tại trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và người lao động. Hình thành mối quan hệ chặt chẽ giữa cơ sở GDNN và các trung tâm giới thiệu việc làm, sàn giao dịch việc làm, hội chợ việc làm nhằm hỗ trợ người học tìm việc làm sau tốt nghiệp; chú trọng gắn kết đào tạo với xuất khẩu lao động.
 

Minh Anh/ GĐTE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.