Phối hợp điều trị cai nghiện ma túy và sức khỏe thâm thần

10:40:29 17/08/2019

TS.BS Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng khoa Điều trị các rối loạn tâm thần do lạm dụng chất (Bệnh viện Tâm thần Hà Nội) cho biết, tại Việt Nam, rối loạn tâm thần nói chung và rối loạn tâm thần do sử dụng ma túy trong những năm gần đây có nhiều sự thay đổi. Chất ma túy sử dụng ngày càng phong phú, có sự chuyển dịch từ sử dụng ma túy truyền thống sang sử dụng các chất ma túy mới và sử dụng đa chất. Đối tượng sử dụng ma túy có xu hướng trẻ hóa và sử dụng theo nhóm. Đồng thời, các rối loạn tâm thần phức tạp hơn.



 
Điều trị trị liệu cho người nghiện ma túy.
 
Rối loạn tâm thần: thách thức với công tác điều trị ma túy
 
Ngày càng nhiều trường hợp bị rối loạn tâm thần nặng do dùng ma túy tổng hợp với các biểu hiện như: lo âu, hoang tưởng, ảo giác, trầm cảm. Nhiều trường hợp bị ảo giác gây ra các hành vi phạm tội như giết người hoặc tự sát, gây khó khăn cho công tác quản lý và điều trị.
 
Tú Anh - Trưởng nhóm Hỗ trợ người đồng tính nam và chuyển giới tại Hà Nội chia sẻ, những thanh thiếu niên nghiện chất chủ yếu là không có thông tin về tác hại của ma túy. Ban đầu chỉ là bị bạn bè rủ rê, thấy thích thì dùng, dùng để không bị “coi thường”, không bị coi là “yếu thế”. Đa số các bạn ở lứa tuổi 17 - 18, khi có một việc gì cảm thấy buồn chán, bị bạn bè đưa dùng bóng cười để vượt qua trạng thái tâm lý, nhưng dần dần bóng cười không giúp được thì các bạn bắt đầu sử dụng ma túy tổng hợp.
 
“Nhiều bạn đồng tính, chuyển giới tự thu hẹp mình, sợ bị kỳ thị, không làm được điều mình mong muốn nên có tâm lý căng thẳng, buồn chán. Các bạn tìm đến các chất ma túy để qua đi, dần dần, khi lạm dụng thì khó quan hệ tình dục, lại tiếp tục sử dụng các chất ma tuý tổng hợp nặng hơn... Khá đông thanh niên sử dụng nhiều dạng ma túy một lúc. Hoặc một số trường hợp làm nghề mại dâm, khách yêu cầu các bạn sử dụng ma túy tổng hợp...”, Tú Anh chia sẻ.
 
Theo Tú Anh, một số trường hợp mới sử dụng ma túy vài tháng nhưng đã có biểu hiện liên quan đến bệnh tâm thần như nói những câu vô nghĩa hoặc không trả lời được những câu hỏi thông thường. Rất nhiều bạn mắc các biểu hiện trầm cảm như mất ngủ, lo âu, căng thẳng... nhưng vì chưa có kiến thức nên không thừa nhận mình bị rối loạn tâm thần, và “giải quyết” bằng cách sử dụng ma túy.
 
Mới đây, một nghiên cứu về tình trạng mắc các bệnh liên quan đến sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu... của các thanh thiếu niên sử dụng ma túy trên địa bàn Hà Nội đã được công bố. Theo nghiên cứu có tên “Tỷ lệ rối loạn tâm thần ở thanh thiếu niên sử dụng ma túy tại Hà Nội” do Trung tâm SCDI phối hợp với Bộ môn Tâm thần (ĐH Y Hà Nội) thực hiện trên 319 người sử dụng ma túy trong độ tuổi từ 16 - 24 đang sinh sống trên địa bàn Hà Nội), hơn 50% người vị thành niên và thanh niên nghiện các dạng ma túy có biểu hiện trầm cảm, trong số này, khoảng 45% có ý định, mong muốn tự sát. Đây chính là nguyên nhân khiến người nghiện tiếp tục sử dụng ma túy, khiến cho việc điều trị cai nghiện thêm khó khăn, đòi hỏi sự phối hợp giữa điều trị cai nghiện và điều trị sức khỏe tâm thần thì công tác cai nghiện mới có hiệu quả.
 
Những năm gần đây, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội tiếp nhận khoảng gần 500 lượt người bệnh rối loạn tâm thần do sử dụng ma túy vào điều trị nội trú. “Những thay đổi về sử dụng ma túy nói trên đã đặt ra nhiều thách thức cho công tác điều trị cũng như phòng bệnh với rối loạn này”, BS Tuấn nói. 

 
Tỷ lệ thanh thiếu niên tại Hà Nội sử dụng ma tuý bị rối loạn tâm thần.
 
Hiệu quả từ việc điều trị cho người nghiện bằng can thiệp sức khỏe tâm thần
 
Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu điều trị cho người nghiện bằng việc can thiệp sức khỏe tâm thần sẽ làm giảm tần suất sử dụng chất gây nghiện, tiến tới từ bỏ việc sử dụng ma túy.
 
“Khi chúng ta tiếp cận vấn đề rối loạn tâm thần thì chúng ta tiếp cận đầy đủ hơn những vấn đề xung quanh việc nghiện chất. Để làm được điều này không hề đơn giản bởi chúng ta chưa có hệ thống hay quy trình nào cho việc điều trị tất cả các mặt. Sắp tới có thể có những thay đổi về tiếp cận điều trị, ngoài việc can thiệp điều trị cai nghiện, chống tái nghiện sau cai thì phải quan tâm đến khía cạnh khác cần sự phối hợp của nhiều đơn vị liên quan, ít nhất là sự phối hợp giữa bệnh viện tâm thần và các trung tâm cai nghiện” - bác sĩ Phạm Thành Luân, Bộ môn Tâm thần, Đại học Y Hà Hội cho biết.
 
Hiện chưa có một nghiên cứu riêng biệt về kỳ thị - phân biệt đối xử trên thanh thiếu niên có vấn đề về sử dụng ma túy và mắc rối loạn tâm thần, nhưng có thể nhận thấy nhóm này sẽ phải chịu sức ép rất lớn từ việc bị kỳ thị kép khiến các em càng khép kín và bế tắc hơn. Bên cạnh đó, việc điều trị tại cộng đồng chưa được quan tâm, rất ít bệnh nhân ra viện tiếp tục điều trị củng cố dẫn đến tỷ lệ tái phát cao, ngay cả khi bệnh nhân không dùng lại ma túy. Chính vì thế, việc can thiệp giúp đỡ rất cần sự phối hợp của các bên, từ bác sĩ, gia đình, các nhóm đồng đẳng.
 
Để phòng chống tác hại của ma túy trong cộng đồng, các chuyên gia cho rằng, việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho thanh thiếu niên có thể làm tăng chất lượng cuộc sống và giảm tỷ lệ người sử dụng ma tuý cũng như phạm tội.
 
TS.BS Nguyễn Văn Tuấn thì cho rằng, để can thiệp tốt về sức khỏe tâm thần cho người sử dụng ma túy, cần chú trọng các giải pháp sau: 
 
Một là: Cập nhật kiến thức về ma túy, đặc biệt các loại ma túy mới thường sử dụng tại Việt Nam. 
 
Hai là, bồi dưỡng đào tạo cho đội ngũ chuyên môn về ma túy và rối loạn tâm thần do sử dụng ma túy tại các tuyến, đặc biệt tuyến cơ sở; Phong phú các hình thức đào tạo và bồi dưỡng. 
 
Ba là: Sử dụng kết hợp nhiều biện pháp can thiệp: hóa dược, tâm lý, quản lý giáo dục... trong phòng chống và điều trị các rối loạn tâm thần. 
Bốn là: Xây dựng mô hình can thiệp đồng bộ tại các tuyến, đặc biệt là tuyến cơ sở. Phối hợp gắn kết và liên tục trong công tác can thiệp, tư vấn các trường hợp rối loạn do sử dụng ma túy. 
 
Năm là: Phối hợp đồng bộ giữa y tế, các cơ quan chính quyền, các tổ chức xã hội và gia đình trong phòng chống, can thiệp sức khỏe tâm thần do sử dụng ma túy. 
 
Sáu là: Tuyên truyền tác hại của ma túy, đặc biệt là những loại ma túy mới bằng nhiều hình thức: thông tin đại chúng, giáo dục tại nhà trường, cộng đồng. Đặc biệt là quan tâm đến các đối tượng trẻ, đối tượng có nguy cơ cao. 
 
Bảy là: Có những quy định pháp lý phù hợp trong công tác phòng chống ma túy. 
Hiện cả nước có 225.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý. Trong số người nghiện, nhóm người sử dụng ATS chiếm hơn 70%, thậm chí ở một số địa phương, tỷ lệ này còn cao hơn (Đồng Nai: 87%; Đà Nẵng: 85%; An Giang: 76%...) - (Theo số liệu thống kê của Bộ Công an).  

Châu Anh/TC GĐ&TE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.