Các giải pháp phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở

07:16:45 10/11/2018

Phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp (GDNN) theo hướng mở và linh hoạt là xu hướng tất yếu, khách quan, góp phần thực hiện phương châm học suốt đời và xây dựng xã hội học tập, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc cách mạng công nghệp 4.0 hiện nay.




Hội thảo “Phát triển hệ thống GDNN, mở, linh hoạt tạo cơ hội cho người lao động học nghề - lập nghiệp - việc làm bền vững”.
Ảnh: Thùy Hương
 
Giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở, linh hoạt là gì?
 
Theo TS. Phan Chính Thức, Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp và Công tác xã hội  Việt Nam, có nhiều định nghĩa, cách hiểu khác nhau về hình hài, cấu trúc, nguyên tắc, đặc trưng, yêu cầu, nội dung... của GDNN mở và linh hoạt, nhưng tựu chung lại có 2 khái niệm mang tính quốc tế hóa và gần gũi hơn với GDNN, đó là:
 
  - Góc độ dỡ bỏ rào cản: Mở là dỡ bỏ tất cả rào cản trong hoạt động đào tạo đối với người lao động để họ học nghề, khởi nghiệp, có việc làm bền vững. Dỡ bỏ rào cản về pháp lý, tài chính và kỹ thuật, trong đó rào cản lớn nhất và phổ biến là những chế định không phù hợp, gây cản trở, đặc biệt là các thủ tục hành chính. 
 
  - Góc độ công bằng cơ hội: Mở là tạo cơ hội thuận lợi cho mọi người tiếp cận với các dịch vụ GDNN, ai cũng có cơ hội học tập, ai cũng được xã hội tạo điều kiện và không loại trừ bất cứ ai trong xã hội được học nghề, khởi nghiệp, hành nghề và có được việc làm bền vững. 
 
Đặc thù của GDNN mở, linh hoạt là có đông người tham gia (chiếm khoảng 87% lao động qua đào tạo do hệ thống GDNN đảm trách), bao gồm rất nhiều đối tượng đa dạng, trong đó có cả nhóm yếu thế, thiệt thòi, lao động nghèo, cận nghèo, người lao động ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn với cơ hội học nghề, khởi nghiệp và việc làm hạn chế hơn. Chính vì vậy, yêu cầu GDNN phải linh hoạt trong tuyển sinh (một số trình độ đào tạo nghề yêu cầu đầu vào không đồng nhất), mở ngành nghề, phát triển các chương trình đáp ứng nhu cầu thị trường, thực hiện tư vấn và hướng nghiệp trước, trong và cả sau quá trình đào tạo. 
 
Giáo dục nghề nghiệp mở, linh hoạt gắn với việc làm bền vững
 
Cũng theo TS. Phan Chính thức, mục tiêu cuối cùng của đào tạo là việc làm, nếu người học sau khi đào tạo mà không có việc làm hoặc nhà trường đào tạo những nội dung mà thị trường việc làm không cần đến thì coi như không thành công. Đào tạo và việc làm là hai mặt gắn kết không thể tách rời của một quá trình. Việc làm bền vững vừa là mục tiêu, vừa là động lực của GDNN và ở chiều ngược lại, GDNN là nền tảng, là chìa khóa để phát triển việc làm bền vững. GDNN mở và linh hoạt chính là để thích ứng nhanh với nhu cầu sản xuất và thị trường việc làm.
 
TS. Doãn Mậu Diệp - Thứ trưởng Bộ LĐTBXH nhận định: Hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở và linh hoạt đặc biệt quan trọng trong việc phát triển kỹ năng, thúc đẩy và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng cao, từng bước đáp ứng được yêu cầu việc làm của thị trường lao động. Các loại hình đào tạo đa dạng sẽ đáp ứng nhu cầu của người học và khuyến khích họ tiếp nhận những thách thức mới về sự thay đổi của việc làm, nhất là trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 đang thâm nhập sâu rộng vào tất cả các lĩnh vực đời sống, kinh tế, xã hội. Hơn nữa, việc đa dạng hóa các phương thức đào tạo sẽ tăng cơ hội học nghề và việc làm cho các nhóm dân số khác nhau, thúc đẩy học tập suốt đời, đặc biệt là những người không có điều kiện sử dụng các cách thức đào tạo truyền thống. Hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở, linh hoạt sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, phát triển nguồn nhân lực, gắn giáo dục nghề nghiệp với sự dịch chuyển mau lẹ của thị trường lao động, tăng cường sự tham gia của các doanh nghiệp vào quá trình đào tạo nhân lực.
 

 Hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở, linh hoạt sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, phát triển nguồn nhân lực.
Ảnh: Tùng Dương

 Một số đề xuất 

Theo PGS.TS Dương Đức Lân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp và nghề công tác xã hội Việt Nam, Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, hiện nay, Việt Nam có mạng lưới cơ sở GDNN được phân bố rộng khắp trên cả nước với các loại hình đa dạng, như: trường cao đẳng, trường trung cấp, trung tâm giáo dục thường xuyên - dạy nghề… Tuy nhiên, để mạng lưới các cơ sở GDNN hoạt động có hiệu quả hơn thì cần có các giải pháp sắp xếp lại theo hướng giảm số lượng và tăng quy mô cơ sở GDNN, đồng thời tăng cường năng lực cho các cơ sở GDNN để họ có đủ năng lực triển khai đào tạo theo hướng mở, linh hoạt, nhằm đáp ứng nhu cầu kỹ năng nghề ngày càng tăng và thường xuyên thay đổi trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ trên khắp thế giới.
 
Chính vì vậy, các chuyên gia tại Hội thảo “Phát triển hệ thống GDNN, mở, linh hoạt, tạo cơ hội cho người lao động học nghề - lập nghiệp - việc làm bền vững” được tổ chức gần đây đều thống nhất cho rằng, để phát triển GDNN theo hướng mở và linh hoạt, cần thực hiện tốt một số nội dung sau:
 
Thứ nhất, xây dựng chiến lược phát triển GDNN mở, linh hoạt trong chiến lược phát triển giáo dục mở; đưa các quy định, cơ chế, chính sách vào hệ thống văn bản pháp luật. Định vị, cấu trúc hệ thống GDNN, tạo môi trường sinh thái, xây dựng các kịch bản phát triển GDNN theo hướng mở, linh hoạt và liên thông. Từng cấp quản lý, từng cơ sở GDNN tiến hành rà soát, loại bỏ, sửa đổi và bổ sung cơ chế, chính sách và các chế định liên quan đến phát triển hệ thống GDNN mở, giảm thiểu tối đa các rào cản về thủ tục hành chính.
 
Thứ hai, cần đổi mới cách thức quản lý, cơ quan quản lý nhà nước chuyển vai trò kiểm soát sang giám sát; đối với các cơ sở GDNN, chuyển sang áp dụng phương thức quản trị của doanh nghiệp vào hoạt động đào tạo.
 
Thứ ba, mở rộng xã hội hóa, huy động và khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân, các doanh nghiệp tham gia phát triển hệ thống và huy động đa nguồn tài chính để phát triển GDNN mở, linh hoạt.
 
Thứ tư, lựa chọn các trường đang đào tạo những nghề có tiềm năng nhu cầu cao về học từ xa và học qua mạng để chuẩn bị đầu tư về xây dựng chuẩn đầu ra, xây dựng nguồn học liệu, chuẩn bị giáo viên, bài giảng và đầu tư cơ sở hạ tầng cho các trường này có đủ điều kiện để đào tạo theo hướng mở và linh hoạt. Nên hướng vào các trường trọng điểm quốc gia, vì các trường này những năm qua đã được đầu tư rất nhiều từ chương trình mục tiêu và các dự án nước ngoài.
 
 

Thùy Hương/GĐTE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.