Hoa Mai

14:23:26 28/02/2020

Mai xứ Bắc – là Mai trắng, sà xuống mùa Xuân theo cách của mình, không ồn ã như đào, không rực rỡ như thược dược hay đỗ quyên, gặp Mai, ta như đang chạm vào cõi thiền hay bén duyên cùng tri kỉ.



 
Những bông nhỏ trắng muốt kia không chỉ mang sắc độ xuân thì mà còn chan chứa nguồn sinh lực của trời đất ban tặng người hữu duyên. Chẳng thế mà người đời thường chọn Mai trong tư gia dịp Tết đến Xuân về để đón nhận nguồn sinh lực từ loài hoa quý này.
 
Hoa Mai gắn bó với đất Bắc tự bao giờ không ai hay, chỉ biết khi mùa Xuân đến hoa Mai luôn sánh cùng hoa Đào. Nếu Đào chơi nhiều cách từ cây thế, chơi cành to, nhỏ khác nhau, hay chơi đào dăm thành bó thì với Mai khác hẳn. Chơi Mai là chơi cả gốc, thế, bông cho đến rêu phủ. Các bậc Nho gia, hiền nhân, hay người  thạo chữ nghĩa thường trồng Mai trong khuôn viên, chăm 4 mùa để đợi Xuân, cũng là cái thú của tao nhân mặc khách. 
 
Dù cây mang thế trực hay hoành đều phải hội đủ 4 mùa. Những xù xì của gốc, rễ  với rêu phủ xanh cho thấy sức sống bền bỉ chắt chiu của đời cây đi qua mùa Đông. Nhìn gốc Mai, người rành đã biết tuổi Mai. Thân cành cứng cáp qua nắng mùa  Hạ, hanh hao của mùa Thu. Và rồi nhựa ứ như dòng máu ấm luân chuyển qua tháng ngày, qua mùa để cây cho hoa trắng, lộc xanh tượng cho mùa Xuân. 4 mùa  có lắng đọng, lại có dịch chuyển như mây trôi, gió thổi, lại như hoa đang nở, như mùa Xuân trở về. Hoa về đúng hẹn cũng bởi bao người chờ mong.
 
Mai trắng, trắng muốt như Lạp Mai, Xuân về đốt nào cũng là nụ, là hoa. Nụ Lạp Mai xinh như hạt ngọc, là hạt ngọc có lẽ đúng hơn. Vì nụ ấy sẽ nở vào tầm trung tuần tháng Chạp, bông Lạp Mai đẹp rạng ngời với màu trắng sứ, cánh dày, nhị vàng, đài xanh. Hoa khiến người ta phải nhìn thật lâu, thật kĩ, sao lại có loài hoa đẹp đến thế, đẹp như trong ước ao. Một lần thấy Lạp Mai sẽ là nhớ, nhớ vẻ đẹp và cảm nhận rõ sự diệu kì của đất trời, của giống loài, đã cho hoa đến với đời đẹp tươi đến thế. Đặc biệt, Lạp Mai lại thơm, hương về đêm lại càng sâu, lắng đọng. xui khiến xúc cảm trong ta lung linh. Một mùi hương thanh tao, ngọt và ấm không giống bất kì một loài hoa nào, khiến ta muốn hứng lấy, cất đi để nhớ, để đem theo và rồi ai hỏi cũng khó có thể tìm được lời nào để tả cho đúng mùi hương ấy.
 
 
Lạp Mai trắng, trắng sứ như xếp lại từ những tia nắng mặt trời thanh khiết. Màu trắng gợi về dặm dài những khôi nguyên của tâm hồn, của ước mơ thanh tân. Ta như gặp lại ta thủa nào, tự của tiền kiếp, chưa bao giờ có nỗi buồn đi qua. Lạp Mai cánh trắng, xếp lượt, cánh khum, ôm lấy nhụy vàng. Chỉ nhị dài, màu trắng, mỏng manh, bao phấn màu vàng, phấn vương vương ra cả vài cánh sát nhụy, là do gió hay ong bướm không biết. Bông hoa là đốm sáng trong cái giá lạnh xứ Bắc, là sự ấm áp tự tâm hồn con người trong mùa Xuân. Vâng, chỉ có mùa Xuân, trước Lạp Mai mới hiện hữu, mới trở về, mới nhen nhóm đốm lửa ấy. Bông đã nở, bông mới he hé, bông lại như con gái tuổi cập kê. Mai chọn mùa Xuân để trở lại. Mà không, Mai dẫn lối chạm vào Xuân bằng những rung cảm tinh tế nhất. Giữa những cành xanh biếc lộc, thấm mưa bụi hay trong tư gia, Lạp Mai thanh cao cạnh chữ nghĩa trên giấy hồng điều, giấy điệp, lấy tranh thủy mặc làm bầu bạn, cùng gốm để tính tháng năm, cùng khói trầm trong đỉnh đồng gọi kí ức trở về. 
 
 Xuân của đất trời, Xuân trong tứ thơ và chí khí người quân tử gửi vào hoa. Tôi nói thế là biết câu chuyện gốc Lạp Mai trăm tuổi duy nhất ở một vùng quê, người họ Nguyễn đã vun trồng bấy nay. Cũng người họ Nguyễn kể, ngôi nhà xưa, có mảnh vườn Lạp Mai ngự bấy nay, vào lúc giáp canh đêm 30, người dâu họ Nguyễn vẫn nấu chè bà cốt – thứ chè nấu bằng gạo nếp, mật mía, hay chè hai sánh thơm màu cánh gián - điểm chút gừng tươi, khi chè róc nồi được múc ra từng bát nhỏ rồi bảo cháu hái dăm bông Lạp Mai để trong mâm chè ấy. Mùi Lạp Mai thơm trong mùi nếp mật dẫn lối sang Xuân, khiến người ta phiêu diêu trong kí ức, trong hương Xuân. Người họ Nguyễn cũng kể, ai người có giống mai này, cũng là nhân từ gốc ấy mà ra. Người trân quý Lạp Mai coi là tri kỉ, cũng chẳng mấy khi đánh tiếng khoe hoa, nên Lạp Mai không phải là giống mai được nhiều người biết đến.
 
Nhất chi mai hay bạch mai, nhị độ mai cũng là Mai trắng, là hoa của mùa Xuân. Suốt những ngày nắng nỏ, hoa trụ vững, để gốc xù xì, thân rắn rỏi. Khi rét căm căm, ấy là khi hoa đủ nắng gió, mưa sa, đúng hẹn với Xuân hoa trở về. Lá xanh non, nụ đỏ, để rồi nở xòe, đôi ba cánh bao mang màu xanh lẫn hồng nhạt, còn lớp lớp cánh hoa trắng muốt xếp chồng. Bàn tay thiên nhiên khéo léo xếp không lỗi, không sai một cánh, để bông hoa từ khi hé nở cho đến khi viên mãn đều đẹp đến diệu kì. Chẳng có tay ai khéo đến mức gắp và lắp được những cánh hoa nhỏ như hạt gạo nếp, gạo tẻ xếp lại được như thế?
 
 
 Có những chi họ mai khác nhau, có bông trắng tinh khiết một màu, trắng như bông, như mây, lại có loài mai trắng, lớp cánh gần nhụy, hay viền cánh lại màu phớt hồng. Cũng chẳng hiểu sao bà mụ của loài cây này lại đánh dấu chấm hồng ấy vào hoa. Cũng lại chẳng thể có bàn tay người nào xếp nổi cánh hồng ấy ngoài bàn tay thiên nhiên. Mai thế đẹp cả thân rễ, đến cành và đóa. Mai thế ít khi sai hoa, có khi người ta cố tình để mai không sai hoa. Nhiều người ưa ngắm thân cành, điểm vài bông trắng muốt. Với họ, thế là đủ. Người lại chọn cây thế, rễ nổi, thân già, lác đác hoa. Thế hoành, hay thế trực là tính cách người chơi hoa, là thông điệp chủ nhân gửi vào hoa.
 
Đào đã khiến người đời cạn mực, Mai cũng vậy. Cái thanh cao, tinh khiết của màu trắng, của dáng hình hoa khiến người bên hoa nghĩ, nghĩ về hoa, về mình. Một đời hoa cao khiết, một đời người sao hổ thẹn với hoa? Cũng gió dông, mưa xối, mà khi hoa về đến mùa Xuân rạng ngời thế này, cớ gì người không gột rửa?
 
Chẳng thế mà người đời từng viết:
Thập tải luân giao cầu cổ kiếm,
Nhất sinh đê thủ bái mai hoa.
 (Mười năm bàn đạo giao du, khó như tìm cổ kiếm,
Một đời (ta chỉ) cúi đầu sùng bái hoa mai).
 
Mãn giác thiền sư viết:
…Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai
(Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết
Đêm qua - sân trước - một nhành mai).
(Ngô Tất Tố dịch)
 
Hoa khiến người ta thiền, thiền để bước tiếp, để đón nhận lẽ thuận và trở về hồn hậu. Hoa khiến người ta gần những khôi nguyên bản thiện. Tiền nhân cúi đầu trước hoa Mai là bởi lẽ ấy. Hay một nhành Mai cuối Xuân mà chứa chan hi vọng tự lòng ta, tự đất trời trao tặng mà ta hữu duyên đón nhận được. 
 
Ta chọn hoa Mai ban đầu có thể vì sắc, nhưng rồi, sau những trải nghiệm được mất, sau những hạnh phúc và những đớn đau, sự cao khiết toát ra từ Mai, ta nhận ra tri kỉ. Ta thành thực với lòng mình có hoa chứng giám. Hoa Mai trở lại lứa Xuân, sức Xuân ùa ập lòng ta, hai lứa hoa cùng ta đi đến tận giao mùa, nếu có đánh mất điều gì trong mùa Xuân cũng thường dễ tìm lại, bởi còn Mai, là còn Xuân.
 
Trong ngùn ngụt hoa Xuân, ta chọn Mai, chưa đủ duyên làm bạn với Lạp Mai, ta chọn Nhất Chi Mai, Bạch Mai. Ta thở cùng hoa hơi thở mùa Xuân, khởi duyên để mong sẽ có một mùa Xuân không xa, mọi ý niệm trong ta lấp lánh như hoa.

 


Nguyễn Minh Hoa. Ảnh: Nguyễn Việt Thắng/GĐTE


 

 

To Top
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Trang điện tử http://www.giadinhvatreem.vn/ phải được sự đồng ý bằng văn bản của Tạp chí Gia đình và trẻ em.